Συγκερασμός σκέψεων των μελών της κριτικής επιτροπής της Χρυσής Λίστας
Όγδοη χρονιά ανακοίνωσης της Χρυσής Λίστας (Gold List) του ELNIPLEX, η οποία συγκεντρώνει εκατό από τα καλύτερα βιβλία της παραγωγής του έτους που πέρασε. Γιατί προφανώς, είναι η μοίρα κάθε λίστας, αρκετά αξιόλογα βιβλία πάντα θα μένουν εκτός.
Φέτος, η ενδεκαμελής κριτική επιτροπή και η εννιαμελής ειδική αναγνωστική επιτροπή συνέθεσαν μια δυναμική ομάδα που διάβασε, συζήτησε, εφάρμοσε στην τάξη, στην πράξη, στο σπίτι, σε χώρους πολιτισμού, αναγνωστικές δράσεις, αναγνώσεις και είδε τα βιβλία σε όλο τους το εύρος. Είκοσι άνθρωποι, που εργάστηκαν, εθελοντικά και ακούραστα, επί πολλές ώρες, προκειμένου να καταλήξουν στα βιβλία της Χρυσής Λίστας 2025. Και ασφαλώς οι τεχνικοί που υποστηρίζουν κάθε χρόνο τις απαιτήσεις της. Και σίγουρα είναι μια καλή επιλογή.
Η ανακοίνωση της Χρυσής Λίστας 2025 στον Ιανό, το Σάββατο 8 Μαρτίου, στις 6:00 μ.μ. παγκόσμια ημέρα των γυναικών, μας γεμίζει με υπερηφάνεια για το σημαντικό έργο που παράγουμε κάθε χρόνο προκειμένου να αναδείξουμε σημαντικά βιβλία και τους δημιουργούς τους.
Η Χρυσή Λίστα 2025 αποτελείται από 100 βιβλία:
- 4 βιβλία 0-3 περίπου ετών
- 18 μεταφρασμένα βιβλία 4-7 περίπου ετών
- 14 ελληνόγλωσσα βιβλία 4-7 περίπου ετών
- 10 μεταφρασμένα βιβλία 8-11 περίπου ετών
- 7 ελληνόφωνα βιβλία 8-11 περίπου ετών
- 9 μεταφρασμένα βιβλία 12-17+ ετών
- 7 ελληνόγλωσσα βιβλία 12-17+ ετών
- 13 μεταφρασμένα βιβλία γνώσεων για κάθε ηλικία 0-18+ ετών
- 5 ελληνόγλωσσα βιβλία γνώσεων για κάθε ηλικία 0-18+ ετών
- 10 Graphic Novels/Comics για κάθε ηλικία 0-18+ ετών
- 3 βιβλία από Άλλες Κατηγορίες (Ποίηση, Θέατρο, δραστηριοτήτων κ.α.)
Στα 100 βιβλία εκπροσωπούνται 29 Έλληνες εκδότες και κάπου 175 συγγραφείς και εικονογράφοι από όλο τον κόσμο. 63 βιβλία είναι μεταφρασμένα και 37 βιβλία είναι ελληνικά. Οι 14 εκδότες εκπροσωπούνται με 1 βιβλίο και 15 εκδότες με δύο και πάνω. Απουσιάζουν δυο-τρεις εκδότες με σταθερή ή αισθητή παρουσία τα προηγούμενα χρόνια.
Σκέψεις για την εκδοτική παραγωγή
Μια λίστα είναι πάντα μια λίστα με λάθη και παραλείψεις. Είναι ένας λόγος να δώσεις χαρά σε κάποιους, αλλά και να στεναχωρήσεις κάποιους άλλους. Είναι ένα πεδίο να δεχθείς κριτική γιατί έβαλες εκείνα και όχι τα άλλα. Αλλά πάνω απ’ όλα, θα έπρεπε να είναι η εκτίμηση για είκοσι ανθρώπους που κάθονται με τις ώρες και προσπαθούν να είναι δίκαιοι και να αναδείξουν αγαθά του πολιτισμού. Και ο λόγος που είμαστε ούτε ένας, ούτε πέντε, αλλά είκοσι, είναι ο παράγοντας που αποδεικνύει τη σοβαρότητα με την οποία το αντιμετωπίζουμε και το πόσο αδιάβλητο θέλουμε να είναι.
Εν αρχή… Έχουμε ένα συνεχιζόμενο και μεγάλο κενό στα ελληνικά βιβλία 0-3,5 περίπου ετών, στα βιβλία δηλαδή που απευθύνονται στο παιδί της βρεφικής και μεταβρεφικής ηλικίας, προτού αυτό πάει στο νηπιαγωγείο. Ακόμα και τα βιβλία που κινούνται εκεί, περισσότερο αφορούν στα παιδιά 2,5-4 περίπου ετών και σχεδόν καθόλου τα παιδιά κάτω των 2 ετών. Αυτό συμβαίνει για δύο λόγους: πρώτον, δεν έχουμε τα μηχανήματα να δημιουργήσουμε τα πιο απαιτητικά σε παραγωγή/υλικότητα βιβλία αυτής της κατηγορίας (καρτονέ, board book, κινούμενα μέρη, κοπτικά κτλ) και δεύτερον οι ίδιοι οι συγγραφείς δεν προτιμούν τα βιβλία για αυτό το ηλικιακό κοινό. Επίσης, το ότι ένα βιβλίο είναι καρτονέ/σκληροχάρτονο/board book δεν το κάνει αυτόματα κατάλληλο για παιδιά 0-2 ετών. Καλά καλά μέχρι κάποιους μήνες δεν βλέπουν χρώματα ή βλέπουν ελάχιστα. Οπότε τα βιβλία αυτής της κατηγορίας θέλουν πολλή προσοχή, μελέτη και γνώσεις, ίσως μεγαλύτερες και από όσες χρειάζονται για βιβλία που προορίζονται για μεγαλύτερα παιδιά.
Δεύτερη παρατήρηση είναι η οριστικοποίηση της μεγάλης επιστροφής των graphic novels/comics, τα οποία πληθαίνουν, μεταφρασμένα και ελληνικά, κερδίζουν χώρο, κερδίζουν κοινό, επεκτείνουν το ηλικιακό του κοινό, απευθύνονται σε παιδιά από 5-6 ετών με την Αντέλ και την Αντελιντελό, επί παραδείγματι, και ασφαλώς σε παιδιά δημοτικού, γυμνασίου, λυκείου και ενήλικες με ορισμένα καταπληκτικά βιβλία, τα οποία βλέπετε και στο ELNIPLEX, και θα δείτε και στη Χρυσή Λίστα. Θέλει, ωστόσο, προσοχή από τους εκδότες και τους ίδιους τους δημιουργούς να μη γίνει πεδίο “βολής φτηνό”, αλλά να διατηρήσει την καλλιτεχνική του υπόσταση.
Τρίτη σημείωση. Ο αριθμός παραγωγής είναι εξωφρενικά μεγάλος για μια χώρα σαν την Ελλάδα. Πρέπει οπωσδήποτε να μειωθεί αυτός ο αριθμός. Και πρέπει να μειωθεί γιατί πολλά βιβλία χάνονται μέσα στα αλλεπάλληλα εκδοτικά πακέτα, χάνονται στα ράφια των βιβλιοπωλείων, χάνονται καθώς σε 4 μήνες είναι ήδη σκεπασμένα με 2-3 ακόμα μαζικές ελεύσεις. Δεν προλαβαίνει το κοινό να τα απορροφήσει, πέραν από τους 500-1000 “αρρώστους” βιβλιόφιλους. Οι υπόλοιποι χρειάζονται χρόνο, χρειάζονται ενημέρωση, δεν μπορούν να ακολουθήσουν αυτόν τον ρυθμό. Και πρέπει να αφήνουμε τα βιβλία να ανασαίνουν, να τους δίνουμε ευκαιρίες να γνωριστούν με το κοινό. Και αυτό δεν αφορά μόνο τους μεγάλους εκδότες, αλλά και κάποιους μικρούς που φέρνουν από το εξωτερικό ή την εγχώρια παραγωγή ό,τι περάσει από μπροστά τους.
Τέταρτη σημείωση. Οι ευπώλητοι συγγραφείς είναι ζητούμενο. Πάντα θέλουμε τα βιβλία να πουλάνε. Μακροπρόθεσμα, όμως, αν η όποια αναγνωρισιμότητα δεν συνοδεύεται από καλά βιβλία, βλάπτει περισσότερο, καθώς μεταδίδει μια πολύ μέτρια ή παρωχημένη εκδοχή της λογοτεχνίας που τελικά διώχνει τα παιδιά από το βιβλίο, ειδικά σήμερα που οι ανταγωνιστές του είναι πολύ ισχυροί και οι επιλογές, οικιακής και μη, διασκέδασης πάμπολλες. Το θέμα είναι να χτίσεις έναν συγγραφέα, όχι να τον πάρεις έτσι όπως έρχεται, με τη λάμψη του. Αυτά οι μεγάλοι εκδότες του εξωτερικού τα ξέρουν καλά. Δημιουργούν τους συγγραφείς τους, τους χτίζουν, δεν τους αφήνουν στην τύχη τους.
Πέμπτη παρατήρηση. Ατολμία. Ο Κυριάκος Χαρίτος, επί παραδείγματι, τόλμησε με το Μεταξένιο -μαζί του και οι Εκδόσεις Μεταίχμιο- και δικαιώθηκε. Γιατί παρότι δεν είναι εύκολο, εύπεπτο ή συνηθισμένο βιβλίο, τόλμησε να φέρει έναν ιδιαίτερο ποιητικό λόγο και να επικοινωνήσει σε διάφορα επίπεδα ιδέες που συχνά οι συγγραφείς φοβούνται. Το αποτέλεσμα είναι μέσα σε λίγες εβδομάδες το βιβλίο να μεταφράζεται ήδη σε διάφορες γλώσσες του εξωτερικού και οι πωλήσεις του να τραβούν την ανηφόρα. Και δεν είναι το μόνο βιβλίο αυτό που ξεχώρισε ως προς το ύφος γραφής και την προσέγγισή του. Υπήρξαν κι άλλα. Γιατί χρειάζεται τόλμη και να αφήσουμε πίσω το χιλιοειπωμένο και χιλιοπαιγμένο.
Έκτη παρατήρηση. Οπισθοχώρηση για τα silent βιβλία. Γιατί; Γιατί οι περισσότεροι, γονείς και εκπαιδευτικοί, δεν ξέρουμε πώς να τα διαβάσουμε, πώς να τα δουλέψουμε με τα παιδιά και πώς να τα αξιοποιήσουμε. Και είναι κρίμα, γιατί είναι ένα πολύ μοντέρνο είδος που προσπερνά όλες τις δυσκολίες γλώσσας και δίνει τον λόγο στον αναγνώστη να φτιάξει τη δική του ιστορία. Και μάλιστα υπάρχουν manual άρθρα που βοηθούν, αλλά χρειάζεται και η διάθεση να μετατρέψουμε, κατά κάποιον τρόπο, την εικόνα σε λόγο, σε αφήγηση.
Μια βόλτα στη Μπολόνια, τη Φρανκφούρτη ή κάποια άλλη Διεθνή Έκθεση όπου υπάρχουν παιδικά βιβλία, θα σας φανερώσει, αν πάτε για να δείτε πραγματικά τις τάσεις και όχι για να φωτογραφηθείτε για το insta, πόσο πολύ, θεματικά, υλικά, μηχανικά, υφολογικά, έχει προχωρήσει το παιδικό βιβλίο.
Έβδομη σημείωση. Το βιβλίο γνώσεων καλπάζει. Και είναι λογικό, αφού πουλάει. Όμως κάπου γκώσαμε με τα επαναλαμβανόμενα project, κάπου πνιγήκαμε με τα βιβλία που μας συμβουλεύουν απλά να γίνουν πιο γενναίοι, πιο διαφορετικοί, να μιλήσουμε, να πούμε όσα νιώθουμε, να βρούμε έναν φίλο, να αντιμετωπίσουμε το τάδε πρόβλημα. Οι ιστορίες, όμως, υποχωρούν. Και όταν υποχωρούν οι ιστορίες, υποχωρεί η φαντασία και μετά υποχωρούν κι οι άνθρωποι. Γιατί θέλουμε τόσο πολύ να μαθαίνουμε, αλλά θεωρούμε λιγότερο καλό να απολαμβάνουμε μια ωραία ιστορία; Δεν υπάρχει τίποτε πιο απολαυστικό από μια ωραία ιστορία!
Όγδοη σημείωση. Το βιβλίο είναι τέχνη. Το εικονογραφημένο βιβλίο είναι διπλή τέχνη, έχει εκείνη του λόγου κι εκείνη της εικόνας. Δεν μπορείς να το ευτελίζεις με βάση τι πουλάει και τι όχι. Να το βγάλω σε κοριτσάκι; Να το βγάλω και σε αγοράκι να πουλήσει και σ’ αυτό το κοινό; Το βιβλίο θέλει ψυχή πρώτα απ’ όλα.
Ένατη σημείωση. Γράφονται ακόμα καλά εφηβικά βιβλία. Λίγα, αλλά συμβαίνει. Και είναι παρήγορο. Μάλιστα, γνωρίζουμε ότι κάποια πουλάνε και αξιοπρεπή αντίτυπα, απρόσμενα πολλά, φανερώνοντας ότι δεν έχουμε τελειώσει ακόμα, δεν έχουμε παραδώσει αυτό το κοινό οριστικά στα κινητά τους. Είναι σπουδαίο να μπορείς να γράψεις για τους σημερινούς εφήβους, να εκφράσεις μια ηλικία που είναι αλλοπρόσαλλη και δυο φορές σαν τη σημερινή.
Στο μεταφρασμένο εφηβικό οι έμφυλες ταυτότητες διατρέχουν το σύνολο των βιβλίων που διακρίθηκαν. Υιοθετούν ενδιαφέρουσες αφηγηματικές τεχνικές για να επαναδιατυπώσουν ζητήματα ρόλων μέσα στην κοινωνική δομή. Η λογοτεχνία εδώ μεταγράφοντας μύθους στρέφεται σε ιστορίες γυναικών, φωτίζει με το κάτοπτρό της κακοποιητικές σχέσεις αναπτύσσοντας έναν διάλογο με τον νεαρό αναγνώστη, ενώ καταγγέλλει τις φυλετικές διακρίσεις. Στο μεταφρασμένο είχαμε φέτος και εξαιρετικές παρουσίες στη λογοτεχνία του φανταστικού, τις δυστοπίες και της περιπετειώδους αφήγησης που απογειώνεται με την τεχνική του μαγικό ρεαλισμού.
Δέκατη παρατήρηση. Διανύουμε την εποχή της βράχυνσης του λόγου. Ακόμα και οι ενήλικες τριάντα, σαράντα ετών -πλειονότητα, όχι όλοι- έχουν μειώσει δραματικά τις λέξεις που διαβάζουν. Ανακοινώσεις, εφημερίδες, άρθρα. Όλα υποχωρούν γιατί η εκπαίδευση του scroll down, της διαδοχής εικόνων και βίντεο σε κάθετη εναλλαγή, δεν θα μπορούσε να αφήσει ανεπηρέαστη αυτή τη δεξιότητα. Κι αυτό να το προσέξουμε λίγο, αδέρφια. Δεν είναι απλώς σημείο των καιρών. Είναι προστάδιο θανάτου του γραπτού λόγου.
Ευχόμαστε να απολαύσετε τα 100 βιβλία της Χρυσής Λίστας και να αναζητήσετε το έργο των προσώπων της χρονιάς.
Η διαδικασία της Σύνταξης της Χρυσή Λίστας (Βιβλία και Πρόσωπα της χρονιάς)
Τόσο η Κριτική, όσο και η Ειδική Αναγνωστική Επιτροπή δεν έχουν Πρόεδρο ή άλλο εξέχον μέλος με ειδική, διπλή ή άλλης σημασίας ψήφο. Συντονιστής της διαδικασίας ήταν ο Απόστολος Πάππος.
Οι επιτροπές συναντήθηκαν αρκετές φορές διαδικτυακά και 2 φορές δια ζώσης προκειμένου να μοιραστούν απόψεις, να πραγματοποιήσουν κοινές μεγαλόφωνες αναγνώσεις και να διαμορφώσουν τις πρώτες, διευρυμένες λίστες και εν τέλει τη Χρυσή Λίστα.
Η Ειδική Αναγνωστική Επιτροπή συμμετείχε σε όλη τη διαδικασία ισότιμα μέχρι την σύνταξη της Χρυσής Λίστας. Τα Πρόσωπα της Χρονιάς και τα καλύτερα βιβλία κάθε κατηγορίας τα επέλεξε η Κριτική Επιτροπή.
Οι δύο επιτροπές της Χρυσής Λίστας αποτελούνται από:
Κριτική Επιτροπή:
Άννα Αφεντουλίδου (σύμβουλος Εκπαίδευσης Δασκάλων Ροδόπης, διδάκτορας του ΤΕΠΑΕ του Δ.Π.Θ, τ. συντονίστρια Εκπαίδευσης για την Αειφορία στο ΠΕΚΕΣ ΑΜΘ)
Γεωργία Καραντώνα (Υπεύθυνη Παιδικού Τμήματος Ελληνικής Βιβλιοθήκης Λονδίνου)
Ανέζα Κολόμβου (ιδρυτικό μέλος, συντάκτης ELNIPLEX, νηπιαγωγός)
Θανάσης Κοτσοβός (βιβλιοθηκονόμος, υπεύθυνος της Παιδικής Βιβλιοθήκης «Μυρσίνη Ζορμπά» του Δικτύου για τα Δικαιώματα του Παιδιού)
Βάλια Μπαρμπατιώτη (ιδιοκτήτρια βιβλιοπωλείου Book and Art, Μυτιλήνη)
Μαίρη Μπιρμπίλη (ιδρυτικό μέλος, συντάκτης ELNIPLEX, νηπιαγωγός, υπευθ. πολιτιστικών θεμάτων Α/θμιας Ανατ. Αττικής)
Απόστολος Πάππος (ιδρυτής/συντάκτης ELNIPLEX, δημιουργός Χρυσής Λίστας)
Ελένη Πασχαλίδου (νηπιαγωγός, Σχολική Σύμβουλος της 1ης περιφέρειας νηπιαγωγών Αν. Αττικής)
Σίσσυ Τσιφλίδου (εκπαιδευτικός, Phd και MSc στον τομέα της λογοτεχνίας για παιδιά και νέους)
Αγγελική Χαλκιοπούλου (σύμβουλος εκπαιδευτικός, ερευνήτρια παιδικής λογοτεχνίας, creative director της εταιρίας εκπαιδευτικών προγραμμάτων “Μικρός Οδυσσέας”)
Κατερίνα Χατζηανδρέου (συντάκτης/υπεύθυνη ELNIPLEX, νηπιαγωγός)
Ειδική Αναγνωστική Επιτροπή:
Μαριάννα Γιοβάνη (Transformational & parent coach, εταιρεία FreeHappyMind, μητέρα)
Λίλιαν Δούμα (νηπιαγωγός, Μουσειοπαιδαγωγική, τέχνες στην εκπαίδευση)
Τατιάνα Ζωγράφου (συνθέτρια, στιχουργός, συγγραφέας, νηπιαγωγός)
Κάλη Καββαθά (νηπιαγωγός, εμψυχώτρια θεατρικού παιχνιδιού για παιδιά και ενήλικες)
Χρυσούλα Καρολίδου (ιδιοκτήτρια βιβλιοπωλείου Storyland)
Δέσποινα Μουαμελετζή (νηπιαγωγός, Βραβείο «Κούλα Κουλουμπή» GreekIbby-Κύκλο Ελληνικού Παιδικού Βιβλίου)
Ιωάννα Νιαώτη (δημοσιογράφος, συγγραφέας, δημιουργός ντοκιμαντέρ, δημιουργός podcast Κόκκινη Σβούρα στο Δεύτερο Πρόγραμμα)
Κατερίνα Τερζάκη (Δασκάλα, Υπεύθυνη Σχολικής Βιβλιοθήκης “Φωταγωγός, Βραβείο Κ.Δ. Δεμερτζή GreekIbby- Κύκλο Ελληνικού Παιδικού Βιβλίου 2022)
Αργυρώ Τζαχρήστα (Ειδική παιδαγωγός, συντονίστρια εφηβικής θεατρικής ομάδας)
Τα βιογραφικά των μελών των δύο επιτροπών:
Κριτική επιτροπή
Η Άννα Ν. Αφεντουλίδου είναι απόφοιτη του Παιδαγωγικού Τμήματος Δημοτικής Εκπαίδευσης του Α.Π.Θ. με μεταπτυχιακές σπουδές στο αντίστοιχο Τμήμα του Δ.Π.Θ. στον τομέα «Γλώσσα και Πολιτισμός» (μεταπτυχιακή εργασία ειδίκευσης με τίτλο «Υλοποίηση προγράμματος δημιουργικής διδακτικής προσέγγισης παιδικών βιβλίων του Ευγένιου Τριβιζά»). Από το 2015 είναι Διδάκτορας του ΤΕΠΑΕ του Δ.Π.Θ και ο τίτλος της διδακτορικής της διατριβής είναι «Τζάνι Ροντάρι-Ευγένιος Τριβιζάς: ανατρεπτικές πτυχές του έργου τους». Το 2022 αποφοίτησε από το Τμήμα της Ιταλικής Γλώσσας και Φιλολογίας του ΑΠΘ και ξεκίνησε στο ίδιο Τμήμα μεταδιδακτορική έρευνα με θέμα «Η αφήγηση μέσα στην αφήγηση: από τη “σιωπή” στον “λόγο”. Αξιοποίηση των silent books στη διδασκαλία και αξιολόγηση της δεύτερης/ξένης γλώσσας». Από το 1998 έως το 2017 εργάστηκε ως δασκάλα ενώ κατά τα έτη 2018-2023 υπηρέτησε ως Συντονίστρια Εκπαίδευσης για την Αειφορία στο ΠΕΚΕΣ ΑΜΘ. Από τον Φεβρουάριο του 2023 κατέχει τη θέση της Συμβούλου Εκπαίδευσης Δασκάλων Ροδόπης.
Η Γεωργία Καραντώνα είναι Υποψήφια Διδάκτωρ Παιδικής και Εφηβικής Λογοτεχνίας του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας και Διευθύντρια της Greek Children’s Library of London. Έχει λάβει μέρος σε διεθνή συνέδρια και έχει δημοσιεύσει άρθρα και κριτικές σε ελληνικά και ξένα περιοδικά. Το βιβλίο της Graphic Novel και Ολοκαύτωμα Διδακτικές Προτάσεις και Εφαρμογές για την Πρωτοβάθμια και τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Καραντώνα & Τσιλιμένη, 2022) κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Ροπή. Τα ερευνητικά της ενδιαφέροντα εστιάζουν στην αναπαράσταση του τραύματος και της γενοκτονίας στην παιδική-εφηβική λογοτεχνία και τα graphic novels. Έχει εργαστεί ως εκπαιδευτικός στα σχολεία Greek Community School at St Cyprian’s και St Sophia’s School στο Λονδίνο.
Η Ανέζα Κολόμβου γεννήθηκε στον Πειραιά όπου και ζει. Είναι απόφοιτος του τμήματος Εκπαίδευσης και Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία του ΕΚΠΑ και της Ανώτερης Επαγγελματικής Σχολή Χορού «Ραλλού Μάνου». Είναι μεταπτυχιακή φοιτήτρια στη Δημιουργική Γραφή του ΕΑΠ και παρακολουθεί το Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα Επαγγελματικής Κατάρτισης DRLST «Χοροθεραπεία μέσω της Πρωτόγονης Έκφρασης». Δίδαξε μουσικοκινητική αγωγή, θεατρικό παιχνίδι και κουκλοθέατρο σε Δημόσια Ι.Ε.Κ. Τα τελευταία 16 χρόνια εργάζεται ως νηπιαγωγός. Συμμετείχε στη δημιουργία του ELNIPLEX.COM, όπου παίρνει συνεντεύξεις, αρθρογραφεί για βιβλία, επιλεγμένα θεάματα και δραστηριότητες φιλαναγνωσίας. Είναι συνδημιουργός εκπαιδευτικών βιβλίων και έχει σχεδιάσει και υλοποιήσει βιωματικά εργαστήρια και εκπαιδευτικά προγράμματα για παιδιά προσχολικής και πρωτοσχολικής ηλικίας.
Ο Θανάσης Κοτσοβός είναι βιβλιοθηκονόμος, υπεύθυνος της Παιδικής Βιβλιοθήκης «Μυρσίνη Ζορμπά» του Δικτύου για τα Δικαιώματα του Παιδιού. Έχει σπουδάσει Βιβλιοθηκονομία και Συστήματα Πληροφόρησης στο ΤΕΙ Αθήνας και Mass Communication & Media Arts στο Μητροπολιτικό Κολλέγιο. Σχεδιάζει και εφαρμόζει εκπαιδευτικά προγράμματα σε πλαίσια τυπικής και μη τυπικής εκπαίδευσης, με κεντρικό άξονα το παιδικό βιβλίο. Το 2019 συμμετείχε στο 85ο IFLA General Conference and Assembly – World Library and Information Congress ως μέλος της Οργανωτικής Επιτροπής των Εθελοντών και συντονιστής ομάδων εθελοντών. Το 2022 βραβεύθηκε από το Ελληνικό Τμήμα της IBBY ως «ο βιβλιοθηκονόμος που προωθεί συστηματικά και αποτελεσματικά την παιδική / νεανική λογοτεχνία. Το 2023 διετέλεσε ως μέλος της κριτικής επιτροπής στα ετήσια βραβεία φιλαναγνωσίας του Ελληνικού Τμήματος της IBBY.
Η Βάλια Μπαρμπατιώτη γεννήθηκε το 1983 στην Αθήνα. Ξεκίνησε το διάβασμα με Μίκυ Μάους, Αστερίξ και Ποπάυ όμως λάτρεψε τα βιβλία μέσα από τα Λόγια της πλώρης, τους Άθλιους και τις Μικρές Κυρίες. Σπούδασε Επικοινωνία, Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης και δημοσιογραφία. Έχουν δημοσιευτεί άρθρα της σε περιοδικά και εφημερίδες σχετικά με επιχειρηματικότητα, ταξίδια και φυσικά… βιβλία! Τα τελευταία 14 χρόνια ζει στη Μυτιλήνη και από το 2013 άνοιξε βιβλιοπωλείο στη καρδιά της πόλης. Το Book and Art. Πιστεύει ακράδαντα στην αλλαγή που μπορεί να επιφέρει στον άνθρωπο η φιλαναγνωσία και παλεύει γι αυτό με συνεχόμενες δράσεις που φέρνουν τον αναγνώστη πιο κοντά στον μαγικό αυτό κόσμο.
Η Μαίρη Μπιρμπίλη πήρε το 2011 το δίπλωμα διετούς μετεκπαίδευσης στις Επιστήμες της Ειδικής Αγωγής από το Διδασκαλείο Νηπιαγωγών του ΕΚΠΑ, Τμήμα Εκπαίδευσης και Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία, Διδασκαλείο Νηπιαγωγών. Το2018 πήρε Μεταπτυχιακό Δίπλωμα Ειδίκευσης με κατεύθυνση τις Πολιτισμικές Σπουδές: Σημειωτική και Επικοινωνία από το Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας. Γνωρίζει Αγγλικά (επίπεδο C2) και Μουσική (Πτυχίο Ειδικό Αρμονίας). Το 2012 συμμετείχε στη δημιουργία του βραβευμένου από την ΙΒΒΥ, www.elniplex.com, όπου γράφει για παιδικά και εφηβικά βιβλία και παίρνει συνεντεύξεις από Έλληνες και ξένους δημιουργούς. Έχει γράψει και συνδημιουργήσει πάνω από δέκα εκπαιδευτικά βιβλία. Είναι υπεύθυνη πολιτιστικών θεμάτων στην περιφέρεια Ανατολικής Αττικής.
Ο Απόστολος Πάππος γεννήθηκε το 1976. Σπούδασε αρκετά Παιδαγωγικά στο Τμήμα Εκπαίδευσης και Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία και αρκετή Ελληνική Φιλολογία στη Φιλοσοφική Αθηνών. Το 2012 δημιούργησε τον μετέπειτα βραβευμένο από την IBBY ιστότοπο ELNIPLEX.COM, όπου αρθρογραφεί γράφοντας κριτικές για βιβλία και λαμβάνοντας συνεντεύξεις από δημιουργούς. Μέσα από το ELNIPLEX δημιούργησε τη δημοφιλή «Χρυσή Λίστα» (Gold List), με εικαστικά του Πέτρου Μπουλούμπαση τη φιλαναγνωστική εκστρατεία #diavazoume και με εικαστικά της Φωτεινής Στεφανίδη εμπνεύστηκε τη δράση “Χάρισε ένα βιβλίο, δυνάμωσε το φως“. Μεταδίδει τις ιδέες και γνώσεις του μέσα από σεμινάρια, συνέδρια και αρθρογραφία. Εργάζεται ως νηπιαγωγός εδώ και 21 χρόνια. Έχει γράψει και συνδημιουργήσει πάνω από δέκα εκπαιδευτικά και ψυχαγωγικά βιβλία.
Η Δρ. Ελένη Πασχαλίδου είναι νηπιαγωγός, Σχολική Σύμβουλος της 1ης περιφέρειας νηπιαγωγών της Αν. Αττικής. Έχει εργαστεί σε δημόσια νηπιαγωγεία της Αττικής, με παιδιά Ρομά και σε δομές προσφύγων. Τα ερευνητικά της ενδιαφέροντα αφορούν την εικόνα ή το οπτικό κείμενο στο εικονογραφημένο παιδικό βιβλίο, τα βιβλία χωρίς λόγια και την κατανόηση του πολυτροπικού λογοτεχνικού βιβλίου, ως γλώσσα, εικόνα και design, από τα παιδιά προσχολικής ηλικίας.
Η Σίσσυ Τσιφλίδου είναι εκπαιδευτικός στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση, κάτοχος Phd και MSc στον τομέα της λογοτεχνίας για παιδιά και νέους. Έχει πάρει μέρος σε επιστημονικά συνέδρια, ενώ μελέτες της έχουν δημοσιευτεί σε περιοδικά και τόμους πρακτικών συνεδρίων. Στο πλαίσιο της καλλιέργειας της αγάπης του παιδιού για το διάβασμα έχει εκπονήσει φιλαναγνωστικά προγράμματα, λειτουργήσει Λέσχες Ανάγνωσης αλλά και οργανώσει επιμορφωτικά σεμινάρια για εκπαιδευτικούς. Τα ερευνητικά της ενδιαφέροντα εστιάζονται στη θεωρία και κριτική της λογοτεχνίας για παιδιά και νέους, καθώς και στη μελέτη και έρευνα των πρώιμων αναγνωστικών παρεμβάσεων. Παράλληλα αρθρογραφεί σε ηλεκτρονικά περιοδικά. Από το 2017 είναι μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου του διεπιστημονικού Σωματείου «Διαβάζοντας Μεγαλώνω».
Η Αγγελική Χαλκιοπούλου είναι σύμβουλος εκπαιδευτικός, ερευνήτρια παιδικής λογοτεχνίας και creative director της εταιρίας εκπαιδευτικών προγραμμάτων “Μικρός Οδυσσέας” την οποία ίδρυσε το 2018 στην Κύπρο. Δημιουργεί βιωματικά, εκπαιδευτικά προγράμματα για παιδιά, με έμπνευση από την παιδική λογοτεχνία. Σπούδασε στο ΑΠΘ, στο Τμήμα Αγγλικής Φιλολογίας και στην Ιδιωτική Σχολή AAS, στο τμήμα Εικονογράφησης και Οπτικής Επικοινωνίας. Με το πρόγραμμα «Η Αλίκη στη χώρα του συγγραφέα», ταξιδεύει σε όλη την Κύπρο, ενσωματώνει ολοένα και περισσότερα σχολεία στο πρόγραμμα “Οι Δημοσιογράφοι του Μέλλοντος” και δημιουργεί καινοτόμα πρότζεκτ των “Book Artivists”! Το 2021 διακρίθηκε με το Grand Award / Freedom through Literacy Award από τον διεθνή οργανισμό Judith’s Reading Room και το Innovation in Education Award / Cyprus Education Leaders Awards. Το 2022 βραβεύθηκε με το AKS Global Teacher Award / Innovation in Teaching και το Diversity and Inclusion Award. Τον Απρίλιο του 2023 βραβεύθηκε στο Ντουμπάι με το AKS Global Education Award – Distinguished Cyprus Educator 2023 και τον Ιούνιο του 2023 η IBBY Κύπρου την πρότεινε για το IBBY-iRead Outstanding Reading Promoter Award.
Η Κατερίνα Χατζηανδρέου είναι πτυχιούχος του Τμήματος Εκπαίδευσης και Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία Αθηνών. Γνωρίζει Αγγλικά, Γαλλικά και Ιταλικά. Αρθρογραφεί στο ELNIPLEX από το 2018, λαμβάνει συνεντεύξεις, γράφει κριτικές για βιβλία και συντονίζει την ύλη και το επικοινωνιακό παρασκήνιο του ιστότοπου. Έχει υποστηρίξει παιδαγωγικά τηλεοπτικές εκπομπές για παιδιά και βιβλία δραστηριοτήτων για παιδιά προσχολικής εκπαίδευσης. Είναι εμψυχώτρια-απόφοιτη του τριετούς εργαστηρίου θεατρικού παιχνιδιού του “Θεάτρου του Ήλιου” του Λάκη Κουρετζή. Τα τελευταία 25 χρόνια εργάζεται ως νηπιαγωγός και υπεύθυνη σχεδιασμού και εκπόνησης εκπαιδευτικών προγραμμάτων στο νηπιαγωγείο Juniors’ που αφορούν στη μουσειακή αγωγή, την τέχνη, τη φιλαναγνωσία, τη δημιουργική γραφή και τη θεατρική αγωγή.
Η Ειδική Αναγνωστική Επιτροπή
Η Μαριάννα Γιοβάνη είναι πιστοποιημένη Coach από το ΕΚΠΑ, ανήκει στην Ομάδα της Μάρεας Λαουτάρη και έχει ιδρύσει την εταιρία Freehappymind. Στέλεχος επιχειρήσεων στην Δ/νση Ανθρώπινου Δυναμικού επί σειρά ετών. Έχει μεταπτυχιακό σε Κοινωνικές Σπουδές και λόγω της ιδιαίτερης αγάπης της για τα παιδιά, απέκτησε Διδακτική Επάρκεια. Η ανάγκη της για εσωτερική αλλαγή, την οδήγησε στο χώρο του Coaching που πραγματικά ερωτεύτηκε και έκτοτε ασχολείται επαγγελματικά με αυτόν. Κατά την διάρκεια του δικού της αυτό-γνωσιακού ταξιδιού, αποφάσισε πώς θέλει να γίνει η αλλαγή που επιθυμεί. Πιστεύει απόλυτα στην αστείρευτη εσωτερική δύναμη του ανθρώπου και εκεί ακριβώς εστιάζει ώστε να ενδυναμώσει όσο πιο πολλούς μπορεί και να γίνουν η καλύτερή τους εκδοχή. Ανήκει σε τριμερή ομάδα κηδεμονίας παιδιού Αμέα.
Η Λίλιαν Δούμα μεγάλωσε και ζει σήμερα στη Β. Εύβοια, με ενδιάμεσο σταθμό πολλών ετών την Αθήνα, όπου και σπούδασε στο Παιδαγωγικό Τμήμα Νηπιαγωγών. Εκπαιδεύτηκε στο Λονδίνο στη διδασκαλία ξένων γλωσσών σε παιδιά, ενώ το μεταπτυχιακό της αφορά στις τέχνες στην εκπαίδευση εστιάζοντας στη Μουσειοπαιδαγωγική. Πήρε μαθήματα δημιουργικής γραφής στο ΕΚΕΒΙ και διαπολιτισμικής εκπαίδευσης στο ΦΠΨ και συνεχίζει να επιμορφώνεται συστηματικά. Το 2006 εκδόθηκε το βιβλίο της για παιδιά με τίτλο «Της Ζωής τα μυστικά», ενώ την ίδια περίοδο συνεργάστηκε με την Εκπαιδευτική Ραδιοτηλεόραση ως στιχουργός και σεναριογράφος. Σήμερα, ως ενεργή νηπιαγωγός, αναλαμβάνει καινοτόμες δράσεις σχεδιάζοντας και εκπονώντας πρωτότυπα εκπαιδευτικά προγράμματα, τόσο στο σχολείο όσο και σε φορείς με τους οποίους συνεργάζεται εθελοντικά. Της αρέσει να ταξιδεύει, να δημιουργεί και να ονειρεύεται.
Η Τατιάνα Ζωγράφου γεννήθηκε στην Αθήνα. Σπούδασε Παιδαγωγικά στο Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων και συνέχισε μεταπτυχιακές σπουδές στην Αγγλία με αντικείμενο τη Μουσική στην Εκπαίδευση. Έχει δίπλωμα Μονωδίας και συμμετέχει ως ερμηνεύτρια σε συναυλίες-αφιερώματα στον Μάνο Χατζιδάκι. Από το 1998 μέχρι το 2022 εργάστηκε ως μουσικός στο νηπιαγωγείο του Αρσακείου. Το 2023 ανέλαβε τον σχεδιασμό και τη διδασκαλία της Μουσικής και Διαπολιτισμικής εκπαίδευσης καθώς και της Φιλαναγωσίας/Δανειστικής Βιβλιοθήκης στο Αγγλόφωνο Κέντρο Αγωγής και Εκπαίδευσης Rollino της Αργυρώς Καλεντάκη. Από το 2004 συνθέτει συστηματικά τραγούδια για παιδιά. Τα τραγούδια της έχουν ερμηνεύσει οι Μαρία Φαραντούρη, Νένα Βενετσάνου, Σαβίνα Γιαννάτου, Βασίλης Παπακωσταντίνου, Διονύσης Σαββόπουλος, Δημήτρης Ζερβουδάκης, Χρήστος Θηβαίος, Αλκίνοος Ιωαννίδης, Λαυρέντης Μαχαιρίτσας, Αναστασία Μουτσάτσου, Ανδριάνα Μπάμπαλη, Γιώργος Νταλάρας, Άλκηστις Πρωτοψάλτη, Νεφέλη Φασούλη κ.α. Το 2016 εκδόθηκε το βιβλίο της Τι θα έκανα αν ήμουν Αϊ- Βασίλης (Καλέντης). Έχει συστηματικά συνεργαστεί με το Δίκτυο για τα Δικαιώματα του παιδιού. Αγαπάει την κλασική μουσική, τη λογοτεχνία και τη τζαζ.
Η Κάλη Καββαθά είναι νηπιαγωγός και εμψυχώτρια θεατρικού παιχνιδιού για παιδιά και ενήλικες. Μαθήτευσε στο θεατρικό παιχνίδι κοντά στον Λάκη Κουρετζή και ήταν μέλος της Ομάδας Τέχνης Πάροδος. Είναι συνεργάτιδα του Δημήτρη Παπαϊωάννου. Το 2022 βραβεύτηκε από το Ελληνικό Τμήμα της ΙΒΒΥ – Κύκλος του Ελληνικού Παιδικού Βιβλίου με το Βραβείο «Κούλα Κουλουμπή» σε εν ενεργεία νηπιαγωγό η οποία εισάγει με τους πιο ευφάνταστους τρόπους τα παιδιά της προσχολικής ηλικίας στον κόσμο του παιδικού βιβλίου. Έχει γράψει το βιβλίο «Εκδρομή με τον Φεδερίκο-διδακτική προσέγγιση ποιημάτων του Φεδερίκο Γκαρθία Λόρκα στο νηπιαγωγείο» (ιδιωτική έκδοση 2021).
Η Χρυσούλα Καρολίδου ήταν από το 1997 μέχρι το 2010 αναπληρώτρια καθηγήτρια σε ΕΠΑΛ, γεγονός που δυνάμωσε την έμφυτη ανάγκη της να είναι με παιδιά. Έτσι, το 2011 αποφάσισε πως ήρθε η ώρα να ακολουθήσει το όνειρο της και να ανοίξει το δικό της βιβλιοπωλείο στο Καλαμπάκι Δράμας. Σήμερα, το Storyland, εκτός από το φυσικό του κατάστημα έχει και το ηλεκτρονικό κατάστημα Storyland.gr. Όλα αυτά τα χρόνια το Storyland γράφει τη δική του συναρπαστική ιστορία φιλαναγνωσίας, στην ευρύτερη περιοχή, έχοντας οργανώσει πάνω από 100 βιβλιοφιλικές εκδηλώσεις, αναπτύσσοντας ισχυρούς προσωπικούς δεσμούς με τα παιδιά της περιοχής και τους γονείς τους.
Η Δέσποινα Μουαμελετζή στα δέκα της, μετά από ένα καλοκαιρινό camp με πολλά παιδιά και κατασκευές, αποφάσισε να γίνω νηπιαγωγός. Στο λύκειο ήταν βιβλιοθηκονόμος στη σχολική βιβλιοθήκη, ενώ αρθρογραφούσε στη σχολική εφημερίδα διατηρώντας μια στήλη με προτάσεις βιβλίων. Τότε αποφάσισε πως αγαπά τα βιβλία. Το 2004 τελείωσε το ΤΕΑΠΗ του Πανεπιστημίου Αθηνών. Εργάστηκε πολλά χρόνια σε παιδική κατασκήνωση, ήταν εθελόντρια στο Παιδικό Μουσείο της Αθήνας, εμψυχώτρια εκπαιδευτικών προγραμμάτων στις εκδόσεις Λιβάνη, νηπιαγωγός στα εκπαιδευτήρια Πασχάλη και στη δημόσια εκπαίδευση τα τελευταία 16 χρόνια. Εδώ και 3 χρόνια είναι εθελόντρια στη Δημοτική Βιβλιοθήκη Κορωπίου. Το 2023 ο Ελληνικός Κύκλος Παιδικού Βιβλίου της απένειμε το “Κούλα Κουλουμπή”, βραβείο σε εν ενεργεία νηπιαγωγό ή παιδαγωγό που εισάγει με τους πιο ευφάνταστους τρόπους τα παιδιά της προσχολικής ηλικίας στον κόσμο του παιδικού βιβλίου.
Η Ιωάννα Νιαώτη, βραβευμένη δημοσιογράφος, συγγραφέας και δημιουργός ντοκιμαντέρ έχει εργαστεί σε ελληνικά και διεθνή ΜΜΕ (Ελευθεροτυπία, Alpha, BBC, ITN, The Guardian). Τα τελευταία χρόνια εργάζεται στην ΕΡΤ όπου δημιούργησε την Κόκκινη Σβούρα, το πρώτο podcast για παιδιά και γονείς με προτάσεις πολιτισμού -μεταδίδεται καθημερινά στο Δεύτερο Πρόγραμμα για 4η σεζόν. Κάθε Σάββατο και Κυριακή παρουσιάζει στο Δεύτερο την εκπομπή #NaMaste εστιάζοντας στον πολιτισμό της καθημερινότητάς μας. Τα ντοκιμαντέρ της για το πρόγραμμα της EBU για παιδιά και για το πολιτιστικό πρόγραμμα του COPEAM έχουν κερδίσει διεθνείς διακρίσεις και μεταδίδονται σε ευρωπαϊκούς τηλεοπτικούς φορείς. Η Ιωάννα αγαπά τις λέξεις, τις εξελίξεις που μοιάζουν μικρές αλλά δεν είναι, και τις ιστορίες ανθρώπων εξίσου. Μεγάλες της αδυναμίες τα βιβλία για παιδιά, τα διεθνή, οι μετριοπαθείς ιδιοφυείς και το μαύρο χιούμορ. Το βιβλίο 9 Παραμύθια και μία Ξύλινη Κουτάλα (Καλειδοσκόπιο), που έγραψε με την αδερφή της, Έρση, έχει τιμηθεί με το ευρωπαϊκό βραβείο Gourmand Awards για πρωτότυπη ιδέα και εικονογράφηση.
Η Κατερίνα Τερζάκη κατάγεται από την Κρήτη. Σπούδασε στο Παιδαγωγικό τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης του Πανεπιστημίου Πατρών και εργάζεται ως δασκάλα από το 2005. Το 2021 ολοκλήρωσε ετήσιο επιμορφωτικό πρόγραμμα στον τομέα της Σχολικής Ψυχολογίας από το Πανεπιστήμιο του Αιγαίου. Έχει συμμετάσχει σε επιστημονικά συνέδρια και έχει πραγματοποιήσει εισηγήσεις σε παιδαγωγικά σεμινάρια. Τα τελευταία 7 χρόνια είναι υπεύθυνη της Σχολικής Βιβλιοθήκης «Φωταγωγός» του 2ου Δημοτικού Σχολείου Αρκαλοχωρίου και υπεύθυνη Σχεδιασμού και Υλοποίησης Δράσεων Φιλαναγνωσίας. Το 2022 τιμήθηκε με το “Βραβείο Κ.Δ. Δεμερτζή – στον Έλληνα Δάσκαλο”, ο οποίος δείχνει έμπρακτα και αποτελεσματικά το ενδιαφέρον του για τη Φιλαναγνωσία και την Παιδική Λογοτεχνία από τον Κύκλο Ελληνικού Παιδικού Βιβλίου (IBBY).
Η Αργυρώ Τζαχρήστα ολοκλήρωσε τις σπουδές της στο τμήμα Ειδικής Αγωγής του Πανεπιστημίου Μακεδονίας και έκτοτε εργάζεται ως παράλληλη στήριξη στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση. Ταυτόχρονα, ολοκληρώνει το μεταπτυχιακό της στο τμήμα Δημιουργικής Γραφής του ΕΑΠ. Βλέπει τα βιβλία σαν φωτεινούς φάρους στις ζωές μικρών και μεγάλων, γι’ αυτό προσπαθεί να χτίζει γέφυρες ανάμεσα σε παιδιά και βιβλία. Έτσι, όταν δε διαβάζει ή γράφει η ίδια, διαβάζει και γράφει με τα παιδιά του σχολείου και μαζί ανοίγουν δρόμους μέσα από εργαστήρια ανάπτυξης της δημιουργικότητας και της φαντασίας τους. Παράλληλα, συντονίζει την εφηβική θεατρική ομάδα «Φτου και βγαίνω», μέσω της οποίας προσπαθεί να δώσει στους εφήβους μια γεύση από τον μαγικό κόσμο του θεάτρου και να χτίσουν το δικό τους απίστευτο χαρακτήρα.